Pałac Bojadła. Podróż do przeszłości

      Pałac Bojadła odwiedziliśmy 22 czerwca 2024 roku. Zachęciła nas do tego informacja w mediach społecznościowych, że obiekt można zwiedzać w tym dniu z przewodnikiem. Na miejscu okazało się, że przewodnik... jest sympatyczną i dobrze przygotowaną panią przewodniczką. Tylko część tej zabytkowej budowli była możliwa do zobaczenia. Widzieliśmy więc tylko część parteru i piętra, które było wówczas remontowane. Wchodziliśmy tam po drewnianych schodach po kilka osób. Wszystko to ze względów bezpieczeństwa. 

     Opisywany przeze mnie zabytek położony jest w miejscowości Bojadła, około 20 km od Zielonej Góry na prawym brzegu Odry. Historia majątku i pałacu w Bojadłach jest ściśle związana z rodziną von Kottwitz, która stała się właścicielem wsi już w XVI wieku. Pierwszy pałac został wybudowany w Bojadłach w 1707 roku. Nie miał on jednak dużo szczęścia, ponieważ został zniszczony, najpierw przez powódź, później przez pożar. W 1732 roku zaczęto więc budować zupełnie nową rezydencję. Budowa trwała 3 lata. Do 1765 roku właścicielem pałacu był Rudolph Gotthard von Kottwitz, który bardzo dbał o rozwój majątku i całej wsi. W Bojadłach powstał wówczas protestancki kościół, szkoła i biblioteka ewangelicka. Po śmierci Rudolpha majątek przejął jego brat Adam Melchior von Kottwitz, a po jego śmierci syn baron Alexander von Kottwitz. Ostatnim sukcesorem majątku był ostatni z rodu Kottwitzów - Leopold. Potem pałac przechodził z rąk do rąk, a do 1945 roku jego właścicielem był Adolf Scheffer. Po zakończeniu II wojny światowej pałac kilkakrotnie zmieniał gospodarzy, co niekorzystnie obiło się na jego stanie zachowania. Pałac był siedzibą Uniwersytetu Ludowego, potem Gminnej Rady Narodowej, Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska", było tam też przedszkole, porodówka, świetlica gminna, organizowano tam kursy i prowadzone były kolonie dla dzieci i młodzieży. Po zmianie ustrojowej w 1989 roku rezydencja przeszła w ręce prywatne i kolejno zmieniała właścicieli. Nikt już o nic nie dbał i budowla popadała w coraz większą ruinę. Zabytkowe wnętrza zostały rozkradzione. Od 2014 roku właścicielem pałacu w Bojadłach jest Arkadiusz Michoński, założyciel Fundacji Pałac Bojadła, której celem jest uratowanie zabytku. 

     Z pałacem w Bojadłach związana była też ciekawa postać, a mianowicie Anna Louise Karsch (1722-1791) - poetka, nazywana "pruską Safoną". Urodziła się ona w miejscowości Przetocznica (obecnie powiat świebodziński). Poetka po wielu perypetiach życiowych, zamieszkała z trójką dzieci w Głogowie. W mieście tym tworzyła głównie patriotyczne pieśni, które poświęcone były głównie królowi Prus - Fryderykowi II. W tym czasie poetka kilkakrotnie odwiedziła Rudolfa Gotarda von Kotwitz mieszkającego wówczas właśnie w majątku w Bojadłach. Baron poznał się na jej talencie i stał się jej protektorem. W 1760 roku Anna Louise Karsch przeprowadziła się z Głogowa do Bojadeł, gdzie mieszkała na piętrze pałacu. Rok później poetka wraz z córką Caroline Louise przeniosła się do berlińskiego dworu Fryderyka Wielkiego. Jej pamięć o Bojadłach jednak przetrwała, gdyż jeden ze swoich tomików wierszy zadedykowała jej patronowi Rudolfowi Gotardowi von Kotwitz. Portret Anny Louise Karsch znajduje się na parterze budynku pałacowego w Bojadłach. Jest na piątej fotografii tego wpisu. 

     Naprzeciwko pałacu, po drugiej stronie drogi jest park, który kiedyś należał to majątku Kottwitzów. Byliśmy i tam. Niestety park nie przedstawiał się zbyt ciekawie. Był brudny i zaniedbany. Żadne ze zdjęć tam wykonanych nie nadawało się do publikacji na blogu. Mam nadzieję, że do chwili obecnej coś się zmieniło na lepsze. 

Źródła informacji o Pałacu Bojadła

1. palaceiparki.pl

2. Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego, praca zbiorowa, Zielona Góra 2008

3. Ostatnia, archiwalna ilustracja pochodzi z zasobów Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej, Domena publiczna

Bojadła, 22 czerwca 2024. Fotografie: Wiesław Zięba

Zamek w Międzyrzeczu - lubuska atrakcja turystyczna

      Tym razem wybraliśmy się do Międzyrzecza, a celem naszej wizyty były pozostałości gotyckiego czternastowiecznego zamku. Międzyrzecz jest miastem powiatowym w województwie lubuskim i leży między rzekami: Obrą i Paklicą. Stąd nazwa tego jednego z najstarszych miast Polski. Jego historia liczy sobie ponad tysiąc lat. Już na samym początku naszego zwiedzania zwróciliśmy uwagę na drewniane figury Pierwszych Męczenników Polski. Bracia międzyrzeccy zostali zamordowani w pobliskim benedyktyńskim klasztorze w 1003 roku. Następnie uznano ich za świętych. Potem udaliśmy się do budynku muzeum gdzie kupiliśmy bilety i kolejny znaczek turystyczny do naszej kolekcji. 

     Do ruin zamku weszliśmy drewnianym mostem, a potem rozpoczęliśmy zwiedzanie przeciskając się wąskimi schodami na wyższy poziom. Z góry mogliśmy popatrzeć na najbliżej położone obiekty: dom bramny i muzeum. Następnie zeszliśmy na duży plac położony pomiędzy dawnymi murami. Uwagę zwraca bardzo dobre utrzymanie terenu. Trawa skoszona, czysto i przyjemnie. W dodatku pogoda dopisała na takie spotkanie z historią. Na samo zakończenie weszliśmy do izby tortur, która przygotowana została bardzo współcześnie, ale niektóre akcesoria mogły budzić grozę. Warto też zwiedzić park wokół zamku. Spacer tutaj to prawdziwa przyjemność.  

     Trochę historii. W 1296 r. Międzyrzecz dostał się pod panowanie brandenburskie. Powrócił w granice Polski w 1329 r. po wojnie Władysława Łokietka z margrabią Ludwikiem V Bawarskim. Gotycki zamek został wybudowany na dawnych wałach grodu w II połowie XIV wieku za panowania Kazimierza Wielskiego. Budowa trwała około 30 lat. 

     W latach 1382-1385 podczas wojny domowej w Wielkopolsce, wojska starosty generalnego Domarata z Pierzchna dokonywały z międzyrzeckiej warowni licznych wypraw łupieskich na dobra zbuntowanego rycerstwa.
     W 1474 r. Międzyrzecz został na kilka miesięcy opanowany przez siły księcia żagańskiego Jana II Szalonego, którego wspierały oddziały Czarnego Legionu (Fektet Sereg).
     W latach 1520-1533 zamek został odbudowany w zmienionej, renesansowej formie, a trochę później gruntownie zmodernizowany: zyskał m.in. dwie potężne basteje artyleryjskie i nową bramę. W 1564 roku podzamcze mieściło browar, łaźnię, trzy stajnie, spichlerz, wozownię, młyn prochowy i inne budynki. Przełom XVI i XVII wieku to złoty okres w historii międzyrzeckiej warowni. 
     Podczas potopu szwedzkiego zamek został zajęty przez Szwedów. W II połowie XVII w. popadł w ruinę. Mimo dalszych zniszczeń w III wojnie północnej (1700-1721), został częściowo odbudowany z przeznaczeniem do pełnienia funkcji gospodarczych oraz mieszkalnej (dla czeladzi starostów). 
     Po II rozbiorze obiekt został przejęty przez Królestwo Prus. Służył w tym czasie jako kompleks magazynów, a na stokach wałów uprawiano winorośl.      W latach 50. XX wieku zamek został zakonserwowany jako trwała ruina. Międzyrzecz gościł w swych murach m.in. trzech cesarzy i co najmniej pięciu królów. 

   

Kościół p.w. Chrystusa Króla w Witnicy

      Witnica, niewielka wieś w województwie zachodniopomorskim, była jednym z punktów naszej wycieczki z księdzem Janem. To tam, w centrum miejscowości, zobaczyliśmy dużą świątynię. Zbudowana jest ona z kamienia i cegły, a jej historia sięga II połowy XIII wieku. Aby wejść do wnętrza kościoła, najpierw przeszliśmy przez ciekawą bramę z cegły. Później dowiedziałem się, że jest to renesansowa brama z drugiej połowy XVI wieku. Prowadzi ona szeroką ścieżką do drzwi kościoła. Co ciekawe, tuż przy kościele znajduje się czynny cmentarz. Całe otoczenie wokół jest czyste i zadbane.

     Po wejściu do kościoła zobaczyliśmy bardzo interesujące wnętrze. Zabrałem się do fotografowania. Robiłem to trochę na chybił trafił, by potem przejrzeć zawartość karty pamięci i wybrać to, co najważniejsze. Po powrocie z wycieczki zabrałem się za poszukiwanie i zbieranie informacji na temat kościoła z Witnicy. Co ciekawego znalazłem? Historię budowy oraz losów kościoła na przestrzeni wieków, szczegóły architektoniczne, kolejnych właścicieli... Jednak według mnie najważniejsze szczegóły dotyczą wyposażenia świątyni. Wnętrze kościoła nakrywa drewniana kolebka, którą pokrywa polichromia. Przedstawia ona niebo z obłokami, a w owalnym plafonie personifikację Wiary - postać z krzyżem i kielichem oparta na obłokach. Ściana nad ołtarzem ozdobiona została dużą sceną Zmartwychwstania Jezusa. Historia ołtarza również jest ciekawa. Pierwotnie był to ołtarz ambonowy, późnobarokowy, lecz w okresie powojennym, podczas remontu, podstawę ambony zdemontowano. W witnickim kościele zobaczyć można także m.in. późnorenesansową chrzcielnicę z 1598 r., średniowieczną granitową kropielnicę, dwie ławy patronackie z końca XVI wieku oraz epitafium portretowe zmarłego w 1713 roku Hansa Christopha von Sack - dawnego właściciela wsi i kościoła.

d

Źródła: zabytek.pl, Wikipedia, zdjęcia własne

Zobacz również: