Kościół w Pełczycach - na cysterskim szlaku

   Pełczyce to niewielkie miasto w województwie zachodniopomorskim. Historia miejscowości od najdawniejszych czasów związana jest z klasztorem cysterek, który prawdopodobnie ufundowała wdowa po szczecińskim księciu Barnimie I, księżna Matylda. Klasztor został wybudowany w 1282 roku. Przy klasztorze powstał kościół, a nieco później szpital-przytułek.
   W pierwszej połowie XIV wieku kościół klasztorny został przebudowany. W XVI wieku klasztor został skasowany, a następnie rozebrano kościół oraz część zabudowań z nim związanych. Obecnie istnieje jedynie zachodnie skrzydło klasztoru. Jest ono własnością prywatną.
   Podczas naszej wędrówki cysterskim szlakiem odwiedziliśmy kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Pełczycach. Jest to budowla jednonawowa wzniesiona na planie krzyża greckiego. Ołtarz w kościele pochodzi z lat 60. XX wieku. W kościele znajdują się również sprowadzone z Włoch relikwie św. Franciszka z Asyżu (na trzecim zdjęciu).

fotografie: Wiesław Zięba

Kościół p.w. Chrystusa Króla w Witnicy

      Witnica, niewielka wieś w województwie zachodniopomorskim, była jednym z punktów naszej wycieczki z księdzem Janem. To tam, w centrum miejscowości, zobaczyliśmy dużą świątynię. Zbudowana jest ona z kamienia i cegły, a jej historia sięga II połowy XIII wieku. Aby wejść do wnętrza kościoła, najpierw przeszliśmy przez ciekawą bramę z cegły. Później dowiedziałem się, że jest to renesansowa brama z drugiej połowy XVI wieku. Prowadzi ona szeroką ścieżką do drzwi kościoła. Co ciekawe, tuż przy kościele znajduje się czynny cmentarz. Całe otoczenie wokół jest czyste i zadbane.

     Po wejściu do kościoła zobaczyliśmy bardzo interesujące wnętrze. Zabrałem się do fotografowania. Robiłem to trochę na chybił trafił, by potem przejrzeć zawartość karty pamięci i wybrać to, co najważniejsze. Po powrocie z wycieczki zabrałem się za poszukiwanie i zbieranie informacji na temat kościoła z Witnicy. Co ciekawego znalazłem? Historię budowy oraz losów kościoła na przestrzeni wieków, szczegóły architektoniczne, kolejnych właścicieli... Jednak według mnie najważniejsze szczegóły dotyczą wyposażenia świątyni. Wnętrze kościoła nakrywa drewniana kolebka, którą pokrywa polichromia. Przedstawia ona niebo z obłokami, a w owalnym plafonie personifikację Wiary - postać z krzyżem i kielichem oparta na obłokach. Ściana nad ołtarzem ozdobiona została dużą sceną Zmartwychwstania Jezusa. Historia ołtarza również jest ciekawa. Pierwotnie był to ołtarz ambonowy, późnobarokowy, lecz w okresie powojennym, podczas remontu, podstawę ambony zdemontowano. W witnickim kościele zobaczyć można także m.in. późnorenesansową chrzcielnicę z 1598 r., średniowieczną granitową kropielnicę, dwie ławy patronackie z końca XVI wieku oraz epitafium portretowe zmarłego w 1713 roku Hansa Christopha von Sack - dawnego właściciela wsi i kościoła.

d

Źródła: zabytek.pl, Wikipedia, zdjęcia własne

Zobacz również:

                

Spacerkiem po... Gościeszynie

   Do Gościeszyna, małej miejscowości w powiecie wolsztyńskim, trafiliśmy dość przypadkowo. Warto było. Najważniejszym punktem naszej krótkiej wycieczki po miejscowości był wspaniały, neogotycki pałac Kurnatowskich. Powstał on w wyniku przebudowy dworu z XVIII wieku, a dzisiaj stoi opustoszały i dość mocno zniszczony. Zrobiliśmy sobie spacer wokół pałacu, by obejrzeć go z różnych stron. Za pałacem rozciąga się park krajobrazowy z rosnącymi tam platanami, jesionami, dębami i wiązami. Park otoczony jest lipami i dębami. Wiele z tych drzew osiągnęło rozmiary i wiek pomnikowy.

   Dzieje pałacu w Gościeszynie były bardzo burzliwe. Najpierw dotknęły go zniszczenia wojenne, kradzieże, dewastacja, potem nacjonalizacja i powrót do dawnych właścicieli. Najnowsza historia pałacu wiąże się z funkcjonowaniem w nim domu dziecka, który po 50 latach istnienia zakończył działalność w 2011 roku. Wkrótce potem hrabia Jacek Adam Kurnatowski, ostatni właściciel pałacu, postanowił odzyskać własność rodzinną. Przypomniał przy tym wolę swojego ojca Macieja, że dopóki w pałacu są dzieci  i służy on dobru ogółu, nie będą ubiegać się o swoją własność. Ponieważ stało się inaczej Kurnatowscy ponownie są właścicielami pałacu. 

Ciekawostki: W 1936 roku w gościeszyńskim pałacu gościł słynny śpiewak operowy - Jan Kiepura. 

Kurnatowscy finansowo i organizacyjnie wspierali powstanie wielkopolskie. Synowie Andrzej i Adam walczyli w powstaniu, córki Maria i Eleonora pomagały jako sanitariuszki w szpitalu powstańczym, Józef i Konstancja jak łącznicy przewozili rozkazy. 

   Za wysokim murem zobaczyliśmy wieże kościoła św. Stanisława Biskupa. To miejsce też chcieliśmy odwiedzić. Okazało się, że drzwi do świątyni są otwarte, a wewnątrz trwa remont. No tak, gdyby nie te prace, nie udałoby się nam wejść do środka. Tu dowiedzieliśmy się, że już na przełomie XIII i XIV wieku w Gościeszynie istniał kościół parafialny. Jego fundatorem byli ówcześni właściciele dóbr gościeszyńskich, którzy często się zmieniali.W roku 1405 kolatorem kościoła był Wojciech Rostarzewski, a w 1419, Dobrogost Nałęcz z Kębłowa. W roku 1633 posiadłość gościeszyńską kupił Maciej Żegocki (ojciec słynnego Krzysztofa) i ród ten objął kolatorstwo tutejszego kościoła. W roku 1778 w miejsce starego, walącego się kościoła zbudowano nowy, z cegły palonej. W latach 1912-1916 kościół rozbudowano o nowe prezbiterium, zakrystię, kaplicę patronacką z kryptą dla fundatorów i dwie kaplice boczne. Z wyposażenia kościoła uwagę zwraca barokowy, drewniany ołtarz główny, neobarokowa ambona z rzeźbami czterech Ewangelistów i marmurowa chrzcielnica z płaskorzeźbą Marcina Rożka, przedstawiającą Chrzest Pana Jezusa. 

   Na ścianie kościoła w Gościeszynie zobaczyliśmy tablicę pamiątkową poświęconą niezwykłej postaci polskiej historii - Krzysztofowi Żegockiemu.
   Krzysztof Żegocki urodził się  w 1618 roku w Rostarzewie, zmarł w 1673 w Gościeszynie. Tu został pochowany w krypcie kościoła św. Stanisława Biskupa. Żegocki pochodził ze średniej szlachty i zdobył wysokie, jak na owe czasy, wykształcenie. Nazywany był pierwszym partyzantem Rzeczypospolitej, a miano to otrzymał za udział w walce ze Szwedami. Był doskonałym organizatorem i dowódcą. Pełnił funkcje starosty babimojskiego i konińskiego, chorążego poznańskiego, wojewody inowrocławskiego, był marszałkiem trybunału koronnego, brał udział w obronie Jasnej Góry. Przez cały okres "potopu" szwedzkiego jego działalność była niezwykle skuteczna. Później brał udział w walkach na terenie Brandenburgii, następnie dotarł do Danii. 1657 roku wrócił do kraju, a jego udział w walkach zakończył się. Wówczas Krzysztof Żegocki rozpoczął działalność polityczną. Po śmierci żony w 1668 roku, przyjął święcenia kapłańskie, szybko awansował w hierarchii kościelnej i otrzymał stanowisko biskupa chełmskiego. Na krótko przed śmiercią otrzymał nominację na biskupa kujawskiego, ale wkrótce po nominacji zmarł w niewyjaśnionych okolicznościach. Być może został otruty. Do niedawna był patronem gimnazjów w Rostarzewie, Kębłowie i Babimoście.
Krzysztof Żegocki trafił również na karty "Potopu" Henryka Sienkiewicza. W rozdziale XX powieści toczy się rozmowa Kmicica i Kiemlicza "Niektórzy też pułkownicy na swoją rękę poczęli Szwedów podjeżdżać.
- Którenże pierwszy począł?
- Jest pan Żegocki, starosta babimostski, z panem Kuleszą. Ci w Wielkopolsce rozpoczęli i znacznie Szwedów konfudują". 

   Nagrobek księdza Wojciecha Wojtaszewskiego (1804-1872)

 Na murze koło kościoła umieszczona została tablica poświęcona 62 ofiarom wojny i terroru hitlerowskiego.

Źródła: 

1. W. Sauter, Krzysztof Żegocki, pierwszy partyzant Rzeczypospolitej 1618-1673, Poznań 1981.

2. www.otwartezabytki.pl

3. gazetalubuska.pl

4. wikipedia

zdjęcia własne

Zobacz również:

                

Mieszko mieszka w Mieszkowicach

   Gdy odwiedziliśmy Mieszkowice, małe miasteczko w województwie zachodniopomorskim, czekał na nas sam książę Mieszko I. Właśnie to jego pomnik odsłonięto tu w 1957 r. z okazji 1000-lecia powstania miasta. Autorem monumentu był rzeźbiarz, Sławomir Lewiński. Rzeźba Mieszka została umieszczona na XVIII wiecznym cokole, który wcześniej był podstawą dla innego pomnika. Skąd Mieszko w Mieszkowicach? Legenda głosi, że to właśnie ten książę założył miejscowość, która obecnie położona jest na skraju Cedyńskiego Parku Krajobrazowego. 

   Głównym celem naszych odwiedzin w Mieszkowicach był wczesnogotycki kościół. Świątynia pochodzi z XIV wieku. Pierwotnie kościół był niewielką budowlą zbudowaną z granitowych ciosów, dopiero później ją rozbudowano, a granit zastąpiono cegłą. Z dawnego wyposażenia kościoła zachowała się kropielnica z wapienia gotlandzkiego oraz dwie figury ewangelistów. Ołtarz główny jest obrazem olejnym namalowanym przez niemieckiego malarza Carla Gottfrieda Pfannschmidta (1819-1887) i przedstawia Przemienienie Pańskie. 

Zobacz również: